14 minder bekende weetjes over de kathedraal van Florence

Het grootse ontwerp van de Duomo, inclusief de koepel, werd in 1293 bedacht en het duurde meer dan 140 jaar voordat het voltooid was. Omdat de technologie voor de koepel aanvankelijk nog ontbrak, begon de bouw pas in 1420, waardoor het dak van de koepel jarenlang blootlag, totdat het in 1436 op indrukwekkende wijze werd voltooid.

Na een stadsbrede wedstrijd in 1401 werden de ‘Poorten van het Paradijs’ op het doopkapel triomfantelijk ontworpen door Lorenzo Ghiberti. De juryleden gaven de voorkeur aan de klassieke stijl van Ghiberti boven de humanistische voorstelling van Filippo Brunelleschi, wat Michelangelo er later toe bracht te zeggen dat ze leken op de „poorten van het paradijs“.

Hoewel hij geen architectuuropleiding had gevolgd, wist Fillipo Brunelleschi, een bekwaam goudsmid, de kunstzinnigheid en functionaliteit die zo eigen zijn aan het goudsmeden, goed te benutten. Door deze unieke visie kon hij een revolutie teweegbrengen in de bouw, alle verwachtingen overtreffen en het tijdloze meesterwerk creëren dat de koepel van de Duomo is.

Omdat ze niet tevreden waren met de gotische stijlen en de plannen van het Pantheon ontbraken, bewonderden de Florentijnen de innovatie van het oude Rome. Omdat ze een hekel hadden aan de toen gangbare steunbogen, gingen ze op zoek naar Romeinse bouwtechnieken. Nadat hij de wedstrijd voor de deur van de doopkapel had verloren, bestudeerde Brunelleschi Romeinse bouwwerken en gaf hij bij zijn terugkeer uiteindelijk de skyline van Florence een nieuwe vorm.

Toen Florence dringend een oplossing voor de koepel nodig had, won Brunelleschi een openbare wedstrijd zonder zijn plannen prijs te geven. Om de juryleden te overtuigen, daagde hij ze op slimme wijze uit om een ei rechtop te laten staan. Toen dat niet lukte, brak hij de onderkant van het ei open, zodat het rechtop kon staan, en zei hij dat ze samen de koepel konden bouwen. Deze slimme zet bezorgde hem de overwinning, en in april 1420 ging hij met twee aangestelde ontwerpers aan de slag.

Santa Maria del Fiore, de Duomo, is de op twee na grootste kathedraal ter wereld, alleen overtroffen door de Sint-Pietersbasiliek in Rome en St. Paul’s in Londen. Toen de bouw in de 15e eeuw werd voltooid, was het de grootste kathedraal van Europa: 153 meter lang, 90 meter breed bij het kruispunt en 90 meter hoog van de vloer tot aan de voet van de koepel.

Brunelleschi zorgde voor een revolutie in de bouw met zijn ingenieuze metseltechnieken, waardoor het mogelijk werd om een vrijstaande, gebogen bakstenen constructie te bouwen – zonder dat er een houten raamwerk nodig was. Tot zijn vindingrijke uitvindingen behoorde een baanbrekend systeem met drie tandwielen, bekend als de ‘Reverse Gear’, waarbij ossen in een cirkel werden ingezet om zware voorwerpen op te tillen, waarmee de beperkingen van door mensen aangedreven systemen werden overwonnen.

Ondanks alle scepsis wist Brunelleschi iedereen te verbazen met een baanbrekende methode voor de koepel van de Duomo. Met behulp van touwen om de bakstenen op hun plek te krijgen, maakte hij omgekeerde bogen die de zwaartekracht trotseerden. Dit ingenieuze ontwerp, met een bloemvormige voet, werd ontdekt in een tekening van een criticus en heeft de tand des tijds doorstaan. Op poëtische wijze draagt de naam van de kathedraal, „Santa Maria del Fiore“, hoewel dat puur toeval is, bij aan de nalatenschap van Brunelleschi’s architectonische genialiteit.

Brunelleschi trotseerde de gangbare normen en voltooide de koepel in slechts zestien jaar (1420-1436). In een tijd waarin architecten zelden de voltooiing van hun werk meemaakten, verbaasde deze prestatie hun tijdgenoten enorm. Het snelle succes van Brunelleschi was een baanbrekende prestatie, die zijn visionaire genialiteit liet zien en een onuitwisbare stempel op de architectuurgeschiedenis heeft gedrukt.

De gevel van de Duomo, die oorspronkelijk in 1294 door Arnolfo di Cambio werd ontworpen, heeft een bewogen ontwikkeling doorgemaakt. Van ontwerptekeningen tot corruptieschandalen: de gevel bleef onvoltooid tot 1887. Emilio de Fabris werkte het neogotische ontwerp af met verschillende soorten marmer uit Toscane en Italië, en creëerde zo de betoverende buitenkant die je vandaag de dag ziet.